Sê Bingehên Bingehîn
Ji aliyê Şêx Muhammad Ibn Abdul Wahhab
Ji me re pêwîst e ku em çar mijaran fêr bibin.
Ya yekem: Zanîn; yanî, bi delîlan nasîna Allah, nasîna Pêxemberê Wî û nasîna Dînê Îslamê.
Ya duyem: Li gorî vê zanînê tevdigerin.
Ya sêyem: Bangkirina mirovan bo wê.
Ya çarem: Li hember zirar û êşên ku ji ber vê yekê tên ser mirov, sebr kirin.
Al-Bukhari, rahimehullah, got:
“Beş: Zanîn berî gotin û kirinê ye.”
Delîla vê yekê gotina Allah e:
“Bizane ku ji bilî Allah tu îlahê din tune ku mafê perestînê hebe; ji bo gunehên xwe jî lêborînê bixwaze.”
[Sûreya Muhammad: 19]
Ji ber vê yekê, Allah pêşî bi behskirina zanînê dest pê kir, berî gotin û kirinê.
Bingeha Yekem
Ger ji te were pirsîn: Rebbê te kî ye?
Bibêje: Rebbê min Allah e; Ewê ku bi kerem û nîmetên xwe min û hemû afirandiyan mezin kir û perwerde kir.
Ew e ku ez ji bo Wî perestiyê dikim, û ji bo min ji bilî Wî tu îlahê derewîn tune ku mafê perestînê hebe.
Ger ji te were pirsîn: Tu çawa Rebbê xwe nas kirî?
Bibêje: Bi nîşan û afirandiyên Wî.
“Gelî mirovan! Perestiyê Rebbê xwe bikin; Ewê ku we û yên berî we afirandine, da ku hûn xwe ji cezayê Wî biparêzin.
Ewê ku erd ji bo we wek cihê razanê û aramiyê çêkir,
û ezman kir banek li ser we; ji ezmanê jî av da xwarê û bi wê avê ji bo we fêkî derxistin, da ku bibin rizqa we.
Ji ber vê yekê, bi zanebûn tu hevpar ji bo Allah di perestiyê de çên bikin.”
[Sûreya Al-Baqarah: 21–22]
Ibn Kathir, rahimehullah, got: “Afirînerê van tiştan ew e ku bi rastî heqê wî heye ku were perestîn.”
Cureyên îbadetê yên ku Allah ferman kiriye, wek Îslam, Îman û Îhsan, ev tişt jî dihewînin:
(Du‘a)
(Khawf)
(Rajaa)
(Tawakkul)
(Raghbah)
(Rahbah)
(Khushoo‘)
(Khashyah)
(Inaabah)
(Isti‘aanah)
(Isti‘aadhah)
(Istighaathah)
(Dhabah)
(Nadhar)
Hemû cureyên din ên îbadetê yên ku Allah ferman kiriye jî tenê ji Allah re ne.
Bingeha Duyem
Delîla ji Sunnahê hedîsa navdar a Jibrîl e, ku ji ‘Umar ibn Al-Khattab re hatiye vegotin. Wî got:
“Rojekê em bi Pêxember re rûniştibûn ku ji nişka ve zilamek xuya bû. Cilên wî gelek spî û porê wî gelek reş bû.
Nîşanên rêwîtiyê li ser wî nedihatin dîtin û tu kes ji me ew nas nedikir. Piştre ew li ber Pêxember rûnişt, çokên xwe li hember çokên wî ﷺ danîn û destên xwe dan ser ranên xwe, û got:
‘Ey Muhammad, ji min re qala Îslamê bike.’
Wî got: ‘Îslam ew e ku tu şahidiyê bidî ku ji bilî Allah tu îlahê din tune ku mafê perestînê hebe û Muhammad jî pêxemberê Allah e; nimêjê bi cih bînî, zekatê bidî, di meha Ramadanê de rojî bigirî û heke bikaribî, hacca Mala Allah bikî.’
Wî got: ‘Rast gotî.’
Em matmayî man, ji ber ku ew ji wî dipirsî û paşê dibêje ku wî rast gotiye.
Piştre got: ‘Niha ji min re qala Îmanê bike.’
Wî got: ‘Îman ew e ku tu bi Allah, milyaketên Wî, pirtûkên Wî yên ji aliyê Wî ve hatine şandin, pêxemberên Wî, Roja Dawî û Qederê bawer bikî; hem bi başiya wê û hem bi xirabiya wê.’
Wî got: ‘Rast gotî.
Niha ji min re qala Îhsanê bike.’
Wî got: ‘Îhsan ew e ku tu Allah perest bikî wekî tu Wî dibînî; her çend tu Wî nabînî jî, bêguman Ew te dibîne.’
Piştre got: ‘Niha ji min re qala Saeta Dawî bike.’
Wî got: ‘Yê ku jê tê pirsîn, ji yê ku dipirse zêdetir li ser wê zanînê nîne.’
Wî got: ‘Wê demê nîşanên wê ji min re bibêje.’
Wî got: ‘Dema ku jina ku zarokê dinyayê tîne, bibêje xwediyê xwe; û dema ku şivanên pêxwas, belengaz û bindest di avakirina avahiyên bilind de bi hev re pêşbaziyê bikin.’
Piştre ew çû û em demekê li wir rûniştî man.
Piştre Pêxember got: ‘Ey ‘Umar, tu dizanî yê ku pirsî kî bû?’
Min got: ‘Allah û Pêxemberê Wî baştir dizanin.’
Wî got: ‘Ew Jibrîl bû; hatibû cem we da ku Dînê we hînî we bike.’”
Bingeha Sêyem
Nasîna Pêxemberê xwe, Muhammad ﷺ.
Ev Dînê wî bû. Tu tiştekî baş tunebû ku ew ummeta xwe ber bi wê ve rêberî nekiribe û tu tiştekî xirab tunebû ku ew hişyariya ummeta xwe li hember wê nedabe.
Tişta baş ku ew ummeta xwe ber bi wê ve rêberî dikir ev bû: Tawhîd û her tiştê ku Allah jê hez dike û pê razî ye.
Tişta xirab ku ew ummeta xwe jê hişyar dikir ev bû: Şirk û her tiştê ku Allah jê nefret dike û red dike.
“Bêguman, Me ji her ummetê re pêxemberek şandiye ku bibêje:
‘Perestiyê Allah bikin û ji Taghût dûr bisekinin.’”
[Sûreya An-Nahl: 36]
Allah li hemû bendeyên xwe ferz kiriye ku Taghût înkar bikin û bi Allah bawer bikin.
Ibn Al-Qayyim, rahimehullah, got: “Wateya Taghût ew kes an tişt e ku ji bo wî perestkar sînorên xwe derbas dike; wek wan tiştan ku tên perestîn, an jî kesên ku tên şopandin an jê re têne guhdarkirin.”
Allah herî baş dizane. Bila Allah silat û selamên xwe li ser Muhammad, malbata wî û sehabeyên wî bike.